De verborgen gevaren van lectinen in ‘gezonde’ voeding

Aardappelen, volkoren granen, peulvruchten, zuivelproducten, aubergine, tomaten, paprika, komkommer, chiazaden en pompoenpitten worden over het algemeen als gezond beschouwd. Maar is dat ook echt zo? Steeds meer wetenschappers waarschuwen ons voor de verborgen gevaren van dit soort ‘gezonde’ voedingsmiddelen.[1], [2], [3], [4], [5], [6] Zij bevatten namelijk schadelijke antinutriënten zoals lectinen.

Wat zijn lectinen?

Een plant kan niet vluchten dus moet zich door middel van gifstoffen tegen vijanden beschermen. Dit doen planten met behulp van lectinen. Dit zijn eiwitten die de eigenschap hebben om aan suikermoleculen te binden. Hierdoor kunnen zij veel schade in het menselijk lichaam aanrichten. Het doel van lectinen is om de vijand te verzwakken en zich op die manier tegen vraat te beschermen.[7]

Welke invloed hebben lectinen op je gezondheid?

Bij insecten zorgt het voor verlamming en spijsverteringsproblemen. Dezelfde effecten treden bij de mens op, maar omdat de mens veel groter is heeft de mens hier niet zo snel last van. Ondanks de mens er geen acute klachten van krijgt, zorgen lectinen na verloop van tijd voor veel gezondheidsproblemen. [8] Regelmatige inname van lectinerijke voeding leidt namelijk tot chronische laaggradige ontsteking.

Laaggradige ontsteking, een sluipmoordenaar

Lectinen zijn in staat zijn om het darmslijmvlies te beschadigen, waardoor het lek raakt. Hierdoor kunnen ongewenste stoffen (onverteerde voeding, bacteriën, gifstoffen) in het lichaam lekken, waardoor het immuunsysteem geactiveerd wordt en er ontsteking ontstaat.[9] Als je regelmatig schadelijke lectinen via de voeding binnenkrijgt, leidt dat tot een chronische, milde immuunreactie. Dit gaat gepaard met lichte ontsteking. Omdat deze ontsteking zo licht is, is het lastig zichtbaar in het bloed. Zo’n ontsteking staat bekend onder de term laaggradige ontsteking, wat aan de basis van vrijwel alle chronische klachten staat.[10]

Laaggradige ontsteking leidt in eerste instantie tot subtiele ongemakken, zoals vermoeidheid (mentaal en fysiek), geïrriteerdheid, geheugenproblemen, concentratieproblemen en een verminderd libido. Maar na verloop van tijd ontstaat er steeds meer schade, wat leidt tot chronische klachten en welvaartsziekten zoals metabool syndroom, allergieën, chronische pijn, uitputtingsziekten (bijv. fibromyalgie), hart- en vaatziekten[11], ontstekingsziekten van de darm[12], psychische aandoeningen (bijv. depressie), auto-immuunziekten (bijv. psoriasis)[13] en sommige vormen van kanker.[14]

Welke voedingsmiddelen bevatten lectinen?

Schadelijke lectinen zitten onder andere in[15]:

  • Nachtschades: aardappelen, tomaten, paprika, aubergine, gojibessen
  • Peulvruchten: bruine bonen, witte bonen, kidneybonen, snijbonen, sperziebonen, sojabonen (ook sojaproteïne, sojayoghurt, sojamelk, tofu, tempé), linzen, (kikker)erwten, taugé
  • Granen: tarwe, spelt, haver, kamut, rogge, gerst, mais, rijst
  • Pseudogranen: quinoa
  • Zaden: pompoenpitten, chiazaad, zonnebloempitten, boekweit
  • Noten: cashewnoten, pinda’s (is eigenlijk een peulvrucht)
  • Groenten: courgette, pompoen, augurken, komkommer (zijn eigenlijk vruchten)
  • Chilipepers
  • Zuivelproducten
  • Vlees

Omdat veel dieren en vissen graan (ook mais) en soja gevoerd krijgen, komen de schadelijke lectinen afkomstig van deze planten ook in het vlees en in hun producten (eieren, melk) terecht. Daarom kun je het best voor wilde vis, gras gevoerde dieren en omega-3 eieren kiezen. Wat zuivelproducten betreft kun je het best voor zuivel van gras gevoerde dieren kiezen. Zoogdierenvlees (o.a. koe, varken, geit, lam) en zuivelproducten bevatten echter wel Neu5Gc, een schadelijke stof die met verschillende auto-immuunziekten (o.a. MS[16], reumatoïde artritis en Hashimoto[17]), diabetes type 2[18] en kanker[19] in verband is gebracht. Daarom raad ik mensen aan om alle zoogdierproducten (vlees en melkproducten) te vermijden.

Wat een onzin!

Nee, dit is geen onzin. Dr. Steven Gundry (hartchirurg en wetenschapper) heeft het effect van lectinen op de gezondheid van meer dan duizend patiënten onderzocht. Door middel van bloedonderzoek (o.a. TNFa en adiponectine) onderzocht hij de gevoeligheid van mensen voor lectinen en het effect van een lectine arm dieet. Bij alle 1.000 patiënten die het lectine arme dieet volgden, normaliseerde de TNFa-waarde (ontstekingswaarde) binnen 6 maanden.[20] Volgens Gundry kunnen de meeste auto-immuunziekten genezen of in remissie gebracht worden door het volgen van een lectine arm dieet, in combinatie met het gebruik van supplementen zoals prebiotica, probiotica en polyfenolen.[21]

Verminder het lectinegehalte

Lectinen zitten met name in het vliesje van granen, het zaad van vruchten en in de schil van groenten/fruit. Het lectinegehalte kun je verminderen door het verwijderen van het vliesje dat om granen zit. Witmeelproducten zoals wit brood, witte rijst en witte pasta bevatten dus minder schadelijke lectinen dan de volkoren varianten en zijn daarom vanuit dit perspectief een gezondere keus. Daarnaast kun je het lectinegehalte van groenten/fruit verminderen door de pitten en de schil te verwijderen.

Het lectinegehalte is met name hoog in fruit dat onrijp geoogst is. Veel fruit dat we in Nederland eten is onrijp geoogst en kunstmatig gerijpt. Het lectinegehalte in dit fruit is erg hoog. Seizoensfruit wordt rijp geplukt en bevat veel minder lectinen. Om die reden is het aan te raden om alleen seizoensfruit te eten.

Verder gaan lectinen (deels) kapot wanneer voeding verhit wordt. Hierdoor worden zij (deels) onschadelijk gemaakt. Voor het kapotkoken van lectinen kun je het best een snelkookpan gebruiken.[22]

Is bovenstaande voeding voor iedereen ongezond?

In hoeverre de lectinen bevattende voedingsmiddelen ongezond zijn, hangt denk ik af van de darmgezondheid van desbetreffend persoon. Indien iemand een gezonde darm heeft, met een gezonde samenstelling van darmbacteriën en een dikke slijmlaag, zullen lectinen waarschijnlijk minder schadelijk zijn. Als er een dikke slijmlaag in de darmen aanwezig is, zullen de lectinen aan de suikermoleculen in het slijm gaan binden, waardoor zij gemakkelijk uitgescheiden kunnen worden. Daarnaast worden lectinen door fermentatie onder invloed van bacteriën afgebroken. [23] Volgens mij kan een gezonde samenstelling van darmbacteriën lectinen op die manier (deels) onschadelijk maken.

Het probleem is dat de meeste mensen geen goede darmgezondheid hebben. Dit is te herkennen aan de chronische klachten en ziekten die zij hebben. Bijna alle chronische klachten ontstaan namelijk door een slechte darmgezondheid. In dat geval kunnen deze mensen het best een periode alle lectinenrijke voedingsmiddelen vermijden. Tegelijkertijd zouden zij met behulp van specifieke supplementen de darmen kunnen herstellen. Zodra de darmgezondheid hersteld is, kan men langzamerhand weer kleine hoeveelheden lectinenrijke voedingsmiddelen (zoals tomaten, paprika, aubergine, komkommer, pompoen, augurken, pompoenpitten) herintroduceren. Zolang de inname van lectinen beperkt blijft, zal dit denk ik voor de meeste mensen niet voor problemen zorgen.

Aanbevolen boeken

Boektrailer: De plantparadox

Dit e-book scheelt je een consult

Om zoveel mogelijk mensen naar een goede gezondheid te kunnen helpen heb ik een e-book geschreven met meer dan 50 praktische tips. Deze tips zijn bij veel van mijn patiënten succesvol gebleken. Na het lezen kun je direct de eerste stappen zetten en je gezondheid versterken. Je kunt het e-book nu gratis downloaden.

De basis van herstel (incl. >50 tips)E-book

De basis van herstel (incl. >50 tips)

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.
Bronnen
[1] Bosma-den Boer, M. M., van Wetten, M. L., & Pruimboom, L. (2012). Chronic inflammatory diseases are stimulated by current lifestyle: how diet, stress levels and medication prevent our body from recovering. Nutrition & metabolism, 9(1), 32.
[2] Steven R. Gundry. Boek: De plantparadox.
[3] Cordain, L., Toohey, L., Smith, M. J., & Hickey, M. S. (2000). Modulation of immune function by dietary lectins in rheumatoid arthritis. British Journal of Nutrition, 83(3), 207-217.
[4] Hamid, R., & Masood, A. (2009). Dietary lectins as disease causing toxicants. Pakistan Journal of Nutrition, 8(3), 293-303.
[5] Kaayla Daniel (2010. The Surprising, All-Natural Anti-Nutrients and Toxins in Plant Foods.
[6] Fasano, A. (2011). Zonulin and its regulation of intestinal barrier function: the biological door to inflammation, autoimmunity, and cancer. Physiological reviews, 91(1), 151-175.
[7] Steven R. Gundry. Boek: De plantparadox.
[8] Steven R. Gundry. Boek: De plantparadox.
[9] De Punder, K., & Pruimboom, L. (2013). The dietary intake of wheat and other cereal grains and their role in inflammation. Nutrients, 5(3), 771-787.
[10] F.A.J. Muskiet (2011). De evolutionaire achtergrond, oorzaak en consequenties van chronische systemische lage graad ontsteking; betekenis voor de klinische chemie. Ned Tijdschr Klin Chem Labgeneesk 2011, vol. 36, no. 4.
[11] Ridker, P. M., Danielson, E., Fonseca, F. A., Genest, J., Gotto Jr, A. M., Kastelein, J. J., … & Nordestgaard, B. G. (2008). Rosuvastatin to prevent vascular events in men and women with elevated C-reactive protein. New England Journal of Medicine, 359(21), 2195.
[12] Fasano, A., & Catassi, C. (2012). Celiac disease. New England Journal of Medicine, 367(25), 2419-2426.
[13] Serafini, G., Pompili, M., Seretti, M. E., Stefani, H., Palermo, M., Coryell, W., & Girardi, P. (2013). The role of inflammatory cytokines in suicidal behavior: a systematic review. European Neuropsychopharmacology, 23(12), 1672-1686.
[14] Coussens, L. M., Zitvogel, L., & Palucka, A. K. (2013). Neutralizing tumor-promoting chronic inflammation: a magic bullet?. Science, 339(6117), 286-291.
[15] Steven R. Gundry. Boek: De plantparadox.
[16] t Hart, B. A. (2016). Why does multiple sclerosis only affect human primates?. Multiple Sclerosis Journal, 22(4), 559-563.
[17] Eleftheriou, P., Kynigopoulos, S., Giovou, A., Mazmanidi, A., Yovos, J., Skepastianos, P., … & Efterpiou, M. (2014). Prevalence of anti-Neu5Gc antibodies in patients with hypothyroidism. BioMed research international, 2014.
[18] Kuipers, R. S., & Pruimboom, L. (2016). Short comment on” A review of potential metabolic etiologies of the observed association between red meat consumption and development of type 2 diabetes mellitus”, by Yoona Kim, Jennifer Keogh, Peter Clifton. Metabolism: clinical and experimental, 65(1), e3.
[19] Hedlund, M., Padler-Karavani, V., Varki, N. M., & Varki, A. (2008). Evidence for a human-specific mechanism for diet and antibody-mediated inflammation in carcinoma progression. Proceedings of the National Academy of Sciences, 105(48), 18936-18941.
[20] Steven R. Gundry (2018). Abstract P354: Elevated Adiponectin And Tnf-alpha Levels Are Markers For Gluten And Lectin Sensitivity. Circulation. 2018;129:AP354.
[21] Steven R. Gundry (2016). Abstract P238: Remission/Cure of Autoimmune Diseases by a Lectin Limite Diet Supplemented With Probiotics, Prebiotics, and Polyphenols. Circulation. 2018;137:AP238.
[22] Steven R. Gundry. Boek: De plantparadox.
[23] Reddy, N. R., & Pierson, M. D. (1994). Reduction in antinutritional and toxic components in plant foods by fermentation. Food Research International, 27(3), 281-290.

Reacties op dit artikel

2 reacties

Plaats een reactie op dit artikel

Reageer

Gerelateerd

Categorieën