Alles over Intermittent Fasting (periodiek vasten): voordelen, veiligheid etc.

Inhoud van deze blog

    Vasten heeft veel gezondheidsvoordelen en dat is de reden waarom steeds meer mensen weer gaan vasten. Intermittent Fasting (periodiek vasten) is populair. Je hoort en leest er steeds vaker over. Intermittend Fasting is onder andere ontstekingsremmend en stimuleert de vetverbranding waardoor je zult afvallen. Zelf doe ik ook dagelijks aan Intermittent Fasting. Het bevalt mij goed. Intermittent Fasting kun je op verschillende manieren doen.

    Verschillende vormen van Intermittent Fasting

    Intermittent Fasting is een verzamelnaam voor verschillende vormen van periodiek vasten. Bij de ene variant wordt er gedurende een bepaalde periode helemaal geen calorieën ingenomen, terwijl er bij de andere variant sprake is van slechts een verminderde calorie-inname. Varianten van Intermittent Fasting zijn[1]:

    Calorie Restriction – dagelijkse calorierestrictie

    Bij Calorie Restriction wordt de inname van het aantal calorieën dagelijks beperkt. In de meeste gevallen wordt de dagelijkse calorie-inname met 20-40% verminderd.

    Intermittent Energy Restriction – periodieke energie beperking

    Bij Intermittent Energy Restriction wordt de dagelijkse inname van voeding en coloriehoudende dranken periodiek vermeden of sterk verminderd tot ongeveer 500 kcal per dag. Een voorbeeld hiervan is Alternate Day Fasting, waarbij men om de dag vast of de calorie-inname sterk beperkt. En een milderde versie van Alternate Day Fasting is het 5:2 dieet waarbij men slechts twee dagen per week niets eet of de calorie-inname sterk vermindert tot ongeveer 500 kcal per dag.

    Time Restricted Feeding – eten binnen een bepaald tijdsbestek

    Time Restricted Feeding houdt in dat je alleen binnen een bepaald tijdsbestek calorieën inneemt via eten of drinken en dat je de overige uren vast. Je eet en drinkt dan bijvoorbeeld binnen een kader van 4-12 uur. Dit betekent dat er die dag 12-20 uur over blijft waarin je geen calorieën inneemt. Het drinken van water, koffie en thee – zonder suiker – is wel toegestaan tijdens de uren dat je vast.

    Gezondheidsvoordelen van Intermittent Fasting

    Bij dieronderzoeken zijn er al veel gezondheidsvoordelen van Intermittent Fasting aangetoond. En waarschijnlijk zullen een aantal van de gevonden gezondheidsvoordelen ook voor de mens gelden, maar een mens is natuurlijk niet het zelfde als een rat. Dus om een goed beeld te vormen zou je naar onderzoeken moeten kijken die onder mensen zijn gedaan. De resultaten die uit deze onderzoeken naan voren komen zijn veelbelovend:

    1.      Intermittent Fasting stimuleert vetverbranding en helpt je afvallen
    Vasten stimuleert de vetverbranding [2], [3], [4], [5], [6], [7], [8], [9], [10], [11], [12], [13], [14], [15] en verminderd daarmee de hoeveelheid visceraal vet.[16], [17] Meestal is na 10-12 uur vasten de glycogeenvoorraad in de lever uitgeput en begin je vetweefsel af te breken.[18] Doordat vasten je insulinegevoeligheid verbeterd dalen de insulinewaarden in je bloed en kan je makkelijker vet verbranden. Intermittend Fasting is dus een effectieve maatregel voor als je wilt afvallen.

    2.      Intermittent Fasting verlaagt het risico op hart- en vaatziekten
    Vasten vermindert het risico op hart- en vaatziekten[19], [20], [21], [22], [23], [24], [25] door verlaging van de bloeddruk[26], [27], [28], [29], [30], [31], hartslag[32], C-reactive protein (CRP) [33], [34], [35] en homocysteïne[36]. Daarnaast verlaagt vasten de triglyceridenwaarden[37], [38], [39], [40] en verhoogt het tegelijkertijd het HDL-cholesterol. Hierdoor wordt de triglyceriden/HDL-ratio verbeterd.[41] Ook verbetert vasten de grootte van de LDL-cholesteroldeeltjes.[42]

    3.      Intermittent Fasting vermindert het risico op diabetes type 2 en kan dit zelfs herstellen
    Vasten verbetert je insulinegevoeligheid en gaat daarmee insulineresistentie en diabetes type 2 tegen.[43], [44], [45], [46], [47], [48], [49], [50], [51], [52], [53], [54] Het zorgt voor een verlaging van de bloedsuikerwaarden[55], [56], [57]  en HbA1c-waarde. Dit is de gemiddelde bloedsuikerwaarde van de afgelopen 2-3 maanden. Door te vasten kan diabetes type 2 (deels) hersteld worden en kan de medicatie worden verminderd.[58]

    4.      Intermittent Fasting verlaagt het risico op kanker
    Tijdens het vasten worden ontstekingswaarden verlaagd en daarmee verklein je het risico op kanker.[59]

    5.      Intermittent Fasting gaat veroudering tegen
    Vasten gaat veroudering tegen.[60], [61] Vasten zorgt voor een verbetering van je insulinegevoeligheid.[62] En daarmee wordt de productie van groeihormoon gestimuleerd. Want hoge insulinewaarden remmen de uitscheiding van groeihormoon.[63] En door verbetering van je insulinegevoeligheid worden de insulinewaarden in je bloed verlaagd en de productie van groeihormoon verhoogd. Door stimulatie van groeihormoonproductie gaat vasten veroudering tegen. Na 24 uur vasten stijgt de productie van groeihormoon bij mannen met 2000% en bij vrouwen met 1300%.[64]  Verder vermindert vasten oxidatieve stress[65] en IGF-1.[66]

    6.      Intermittent Fasting werkt ontstekingsremmend
    Vasten werkt ontstekingsremmend.[67],[68] Het zorgt voor een vermindering van ontstekingswaarden, zoals interleukine-1b (IL-1b)[69], interleukine-6 (IL-6)[70], [71], [72], Tumor Necrosis Factor alpha (TNFa) [73], [74], [75], [76] en C-reactive protein (CRP).[77], [78]

    7.      Intermittent Fasting vermindert reumatoïde artritis
    Vasten vermindert reumatoïde artritis[79], [80], [81] door het verlagen van Tumor Necrosis Factor alpha (TNFa).[82]

    8.      Intermittent Fasting heeft een positieve invloed op astma
    Vasten vermindert astma[83], [84] door het verlagen van oxidatieve stress[85], [86], [87], [88], [89] en Tumor Necrosis Factor alpha (TNFa) [90], [91]

    9.      Intermittent Fasting verlicht depressie bij 50-plussers
    Vasten heeft een positieve invloed op de gemoedstoestand en vermindert daarmee depressieve gevoelens bij 50-plussers.[92]

    10. Intermittent Fasting vermindert de bijwerkingen van chemotherapie
    Vasten blijkt bij kankerpatiënten de bijwerkingen van chemotherapie te verminderen.[93]

    11. Intermittent Fasting verbetert het geheugen
    Vasten zorgt voor een verbetering van het verbaal geheugen.[94] Dit is het geheugen voor woorden en informatie, zoals een verhaal.

    12. Intermittent Fasting versterkt het effect van krachttraining
    Door te vasten kan je het effect van krachttraining vergroten. Personen die binnen een tijdsbestek van vier uur aten en de overige 20 uur vastten behaalden betere resultaten met krachttraining dan personen die niet aan Time Restricted Feeding – eten binnen een bepaald tijdsbestek – deden.[95]

    **Vasten heeft veel voordelen. Wel is het belangrijk om ook gezond te eten, want anders heeft het waarschijnlijk weinig effect op ongemakken anders dan obesitas[96] en loop je kans op een tekort aan vitamines, mineralen en eiwit. Let op dat je voldoende eiwitten binnenkrijgt. Je hebt minimaal 0,8 gram eiwitten per kg lichaamsgewicht per dag nodig.**

    Vasten en evolutie

    Vasten is niets nieuws. Voor veel van onze voorouders was voedsel waarschijnlijk schaars en werd het voornamelijk overdag gegeten. In de omgeving waar onze voorouders leefden was het ongeveer 12 uur donker. Tijdens de donkere avonduren werd er waarschijnlijk niets gegeten, waardoor er sprake was van een lange periode van nachtelijk vasten.[98]

    De mens is geëvolueerd in een omgeving waar voldoende voedsel geen garantie was. Dit leidde tot afwisselende perioden van eten en hongersnood. [99] Het kon dagen duren voordat er weer voedsel beschikbaar was. Door de enorme opslagcapaciteit van energie in de lever, spieren en vetweefsel kon men dat makkelijk aan. Mensen kunnen wel 30 dagen of langer zonder voedsel. [100] Jouw genen zijn dus aangepast aan periodes van vasten.

    Pas vanaf de agrarische revolutie, zo’n 10.000 jaar gelden, is men begonnen met drie maaltijden per dag te eten. [101]  En tegenwoordig eet men zelfs de hele dag door. Vier tot zes maaltijden per dag is voor de meeste mensen normaal. En in de moderne maatschappij is het ook normaal dat er elke dag iets te eten is. Maar vanuit een evolutionair perspectief is dit juist heel erg vreemd. En daar wringt de schoen. Want onze genen zijn aangepast aan een omgeving met voedselschaarste en niet aan een omgeving met een overvloed aan calorierijk voedsel. Om deze reden zijn we geneigd om te veel en te calorierijk te eten. Want als er voedsel was moest je zorgen dat je je buik rond at. Je wist namelijk nooit wanneer je volgende maaltijd zou zijn.

    Er is sprake van een evolutionaire mismatch tussen je genen en je omgeving. Een situatie waarbij calorierijke voeding altijd in overvloed is, is vreemd voor je genen. Simpel gezegd weten zij niet goed hoe zij zich in deze situatie moeten gedragen. Dit kan leiden tot chronische ziekten, zoals diabetes type 2. [102]

    Maar een ontbijt is toch belangrijk?

    Veel voedingsdeskundigen zijn van mening dat een ontbijt belangrijk is. Sommige zeggen zelfs dat een ontbijt de belangrijkste maaltijd van de dag is. Maar volgens professor Frits Muskiet is hier geen enkel wetenschappelijk bewijs voor. Verder geven hoogleraar voeding en gezondheid Jaap Seidell (interview HP/de Tijd) en onderzoeker James Betts (The causal role of breakfast in energy balance and health: a randomized controlled trial in lean adults.) aan dat er nauwelijks wetenschappelijk bewijs is dat ontbijten belangrijk is.

    Een van de redenen waarom een ontbijt belangrijk zou zijn is omdat het de stofwisseling op gang zou brengen. Maar uit onderzoek van James Betts (The causal role of breakfast in energy balance and health: a randomized controlled trial in lean adults.) blijkt dat het niet vast staat dat ontbijten de stofwisseling versnelt.

    Volgens veel voedingsdeskundigen zou vasten ervoor zorgen dat je stofwisseling niet op gang komt, waardoor je minder energie zou verbanden en de kans op gewichtstoename zou worden vergroot. Maar onderzoekers toonde in 2013 aan er geen oorzakelijk verband is tussen het overslaan van je ontbijt en overgewicht.[103] Het blijkt dat je ruststofwisseling juist wordt verhoogd door te vasten.[104], [105] Dit betekent dat je juist meer energie verbrandt bij ‘korte’ periodes van vasten.

    Je moet toch meerdere kleine maaltijden per dag eten?

    Er zijn veel mythes over voeding en gezondheid en één daarvan is dat het belangrijk is om dagelijks minimaal drie maaltijden te eten.[106] Een andere mythe is dat zes eetmomenten per dag voor een betere verzadiging zorgt. Beide stellingen kloppen niet. Zesmaal daags eten zorgt juist voor een vermindering van het verzadigingsgevoel.[107]

    Wel is het bij mensen met ernstige bloedsuikerproblemen beter om meerdere eetmomenten te hebben als hun lichaam niet in staat is om hun bloedsuiker te verhogen zonder iets te eten. Denk hierbij aan mensen met de ziekte van Addison of mensen met ernstige chronische stress. Een te lage bloedsuiker kan zich in verschillende symptomen uiten:

    • energiedip die verdwijnt nadat je iets hebt gegeten
    • plotse hevige honger
    • zweten
    • trillen
    • gapen
    • troebel zicht
    • hoofdpijn
    • hartkloppingen
    • wisselend humeur
    • bleekheid
    • concentratiestoornissen
    • niet adequaat reageren

    Ook blijkt dat sommige mensen met auto-immuunziekten (waaronder Hashimoto) beter meer dan twee tot drie eetmomenten kunnen hebben. Een te lage bloedsuiker kan namelijk ontsteking bevorderen. Als je nog niet goed in staat bent om je bloedsuiker zelf op niveau te houden, dan zou ik je adviseren om eerst je voeding aan te passen en pas later het aantal eetmomenten te verminderen. Met voeding aanpassen bedoel ik: minder suiker en koolhydraten (uit frisdrank, vruchtensappen, koek, snoep, brood, crackers, ontbijtgranen, aardappelen etc.) en meer eiwitten (uit eieren*, gevogelte, vlees, vis, noten* en zaden*) en vetten (uit avocado, extra vierge olijfolie, virgin kokosolie, vette vis, noten* en zaden*).

    *Sommige mensen verdragen deze voedingsmiddelen niet. Dan is het natuurlijk niet verstandig om ze te eten. Deze voedingsmiddelen worden vermeden binnen de AIP-eliminatiefase

    Nadat de voeding is aangepast, is men vaak beter in staat om de bloedsuiker op niveau te halen. Vanaf dat moment kun je proberen het aantal eetmomenten te verminderen.

    Maar door vasten verlies je toch spiermassa?

    Veel mensen zijn bang om spiermassa te verliezen. En terecht, want verlies van spiermassa heeft negatieve gevolgen voor je gezondheid. Veel mensen denken dat je spiermassa verliest door vasten, maar uit onderzoek blijkt dat spiermassa behouden blijft bij Calorie Restriction (calorierestrictie)[108], Alternate Day Fasting (om de dag vasten)[109] en Time Restricted Feeding (eten binnen een bepaald tijdsbestek).[110] Het is zelfs mogelijk om kracht en spiermassa op te bouwen tijdens Time Restricted Feeding.[111]

    ‘Bijwerkingen’ van Intermittent Fasting

    Als gevolg van de grote hoeveelheden koolhydraten in de westerse voeding zijn de meeste mensen voornamelijk suikerverbranders. Hun vermogen om vet te verbranden is verminderd. Dit betekent dat de meeste mensen moeite hebben om over te stappen op vetverbranding zodra hun suikervoorraden leeg zijn. Als gevolg hiervan ervaren veel mensen ‘bijwerkingen’ als zij een aantal uren niets eten. Trillerigheid, vermoeidheid, verminderde sportprestaties, trek in zoetigheid en hoofdpijn komen vaak voor bij beginners. Ook kunnen er tijdelijk slaapproblemen ontstaan, want tijdens het vasten worden je stresshormonen noradrenaline en cortisol verhoogd.

    Het vermogen om vet te kunnen verbranden is bij veel mensen verminderd, omdat het aantal ‘vetverbrandingsenzymen’ is gedaald. Dit komt omdat een grote hoeveelheid van dit soort enzymen onnodig is als je voeding voornamelijk uit koolhydraten bestaat. Je kan namelijk je energie uit koolhydraten halen en hoeft daarom geen vet te verbranden om aan energie te komen. ‘If you don’t use it, you lose it’ (als je het niet gebruikt, verlies je het).

    Het is vergelijkbaar met het leren van een taal. Als je het niet regelmatig spreekt dan verleer je het. Maar op het moment dat je weer even gaat oefenen dan kom je er weer snel in. Zo is het ook met je ‘vetverbrandingsenzymen’. Op het moment dat je gaat vasten raken je suikervoorraden leeg en is je lichaam genoodzaakt om vetten te gaan gebruiken als energiebron. Door regelmatig deze noodzaak te creëren zal het aantal enzymen langzamerhand stijgen. Het duurt ongeveer vier weken voordat je weer voldoende enzymen hebt en je goed vet kan verbranden.[112] Dit betekent dat de bijwerkingen van vasten na ongeveer vier weken zullen verdwijnen.

    Is Intermittent Fasting veilig voor diabetespatiënten?

    Uit verschillende onderzoeken blijkt dat zowel diabetes type 1 als diabetes type 2 patiënten veilig kunnen vasten.[97] Vasten kan er zelfs voor zorgen dat diabetes type 2 (deels) herstelt. Wel moeten diabetespatiënten hun medicatie aanpassen op de dagen dat zij vasten. Als zij dit niet doen lopen ze kans op een hypoglykemie (te lage bloedsuikerspiegel).

    Is Intermittent Fasting veilig bij schildklierklachten?

    Het effect van Intermittent Fasting op de schildklier is onderzocht tijdens de Ramadan, waar Moslims tot ongeveer 18 uur per dag vasten. Tijdens deze periode wordt niets gegeten én ook niets gedronken. Kortdurend vasten (zoals tijdens de Ramadan) heeft nauwelijks tot geen negatieve invloed op de schildklier en de schildklierwaarden van gezonde mensen. Ook bij mensen met een trage schildklier lijkt kortdurend vasten veilig. Aanpassing van medicatie lijkt niet nodig te zijn. Verder lijkt kortdurend vasten ook bij een snelle schildklier veilig te zijn, mits de symptomen van een te snelle schildklierfunctie niet ernstig zijn.[113],[114]

    Ik denk dat het verstandig is om eerst ervoor te zorgen dat je schildklierwaarden binnen de normaalwaarden vallen, voordat je met Intermittent Fasting begint. Laat ook (vooral in het begin) regelmatig je schildklierwaarden meten om eventuele negatieve effecten van kortdurend vasten op je schildklier vroegtijdig op te merken.

    Wanneer je met Intermittent Fasting begint, kunnen er symptomen/bijwerkingen optreden. Normaal gesproken verdwijnen deze binnen een week of 2 tot 4. Als de symptomen/bijwerkingen te erg zijn of langer aanhouden, stop dan met Intermittent Fasting.

    Is Intermittent Fasting veilig bij kanker?

    Hoewel er onderzoeken zijn gedaan waaruit blijkt dat vasten voor, tijdens en na de chemokuur (dus langer dan 24 uur) de bijwerkingen kan verminderen, kan het ook nadelen hebben. Kankerpatiënten die al minder eten vanwege een verminderde eetlust en die daarnaast ook nog eens gaan vasten, kunnen te veel gaan afvallen. Daarnaast kunnen zij voedingstekorten oplopen. Meer onderzoek is nodig naar de veiligheid van Intermittent Fasting bij kanker.

    Wanneer is Intermittent Fasting af te raden?

    Vasten heeft veel gezondheidsvoordelen, maar voor sommige mensen is het misschien niet verstandig om te gaan vasten. Omdat er weinig onderzoek is gedaan onder kinderen, ouderen en mensen met ondergewicht is het voor deze groepen af te raden om te gaan vasten. Verder wordt vasten ook afgeraden voor mensen met de ziekte van Addison, ernstige chronische stress, ondervoeding, zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven. Ook wordt het afgeraden voor mensen met auto-immuunziekten, die moeite hebben met het verhogen van hun bloedsuiker zonder iets te eten (zie kopje: ‘Je moet toch meerdere kleine maaltijden per dag eten?’).

    Verder wordt het afgeraden om zelfstandig langer dan 24 uur te vasten. Vastenperiodes van langer dan één dag zouden onder begeleiding van een arts moeten plaatsvinden.[115]

    Kortom

    Intermittent Fasting heeft veel gezondheidsvoordelen. Het werkt ontstekingsremmend, stimuleert de vetverbranding waardoor je zult afvallen, gaat veroudering tegen, vermindert reumatoïde artritis, vermindert astma, verlicht depressieve gevoelens, vermindert de bijwerkingen van chemotherapie, verbetert het verbale geheugen en versterkt het effect van krachttraining. Daarnaast verlaagt vasten het risico op kanker, diabetes en hart- en vaatziekten. Diabetes type 2 kan zelfs (deels) worden hersteld door te vasten en medicatie kan in sommige gevallen worden afgebouwd.

    Vasten is veilig voor zowel diabetes type 1 als diabetes type 2 patiënten, maar zij moeten wel hun medicatie aanpassen op de dagen dat zij vasten. Tijdens het vasten wordt je stofwisseling verhoogd en blijft spiermassa behouden. Mensen die beginnen met vasten kunnen lichte bijwerking ervaren, zoals trillerigheid, vermoeidheid, verminderde sportprestaties, trek in zoetigheid en hoofdpijn. Dit komt omdat je lichaam eraan moet wennen – het moet leren energie uit vetverbranding te halen. Als de bijwerkingen te heftig zijn, stop dan met intermittent fasting. Mogelijk is jouw lichaam er dan nog niet klaar voor.

    Vasten wordt afgeraden voor mensen met de ziekte van Addison, ernstige chronische stress en ondervoeding. Hetzelfde geldt voor kinderen, ouderen, zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven. Mensen met auto-immuunziekten die hun bloedsuiker zelf niet kunnen verhogen zonder iets te eten, kunnen beter eerst hun voeding aanpassen en daarna het aantal eetmomenten verlagen naar twee tot drie keer per dag. Pas als dat goed gaat kunnen zij Intermittent Fasting proberen.

    Hoe wij jou kunnen helpen

    Heb je een auto-immuunziekte en wil je effectief met voeding en leefstijl aan de slag gaan om jouw klachten te verminderen? Dan kunnen wij je op de volgende manieren helpen:

    1. Auto-Immuun Programma
    2. Online Hashimoto Zelfhulpprogramma

    Auto-Immuun Programma (AIP)

    Online Hashimoto Zelfhulpprogramma

    Klik hier om de bronnen te zien
    [1] Harvie, M., & Howell, A. (2017). Potential Benefits and Harms of Intermittent Energy Restriction and Intermittent Fasting Amongst Obese, Overweight and Normal Weight Subjects—A Narrative Review of Human and Animal Evidence. Behavioral Sciences, 7(1), 4.
    [2] Horne, B. D., Muhlestein, J. B., & Anderson, J. L. (2015). Health effects of intermittent fasting: hormesis or harm? A systematic review. The American journal of clinical nutrition, 102(2), 464-470.
    [3] Aly, S. M. (2014). Role of Intermittent Fasting on Improving Health and Reducing Diseases. International journal of health sciences, 8(3).
    [4] Mattson, M. P., Longo, V. D., & Harvie, M. (2016). Impact of intermittent fasting on health and disease processes. Ageing Research Reviews.
    [5] Harvie, M. N., Pegington, M., Mattson, M. P., Frystyk, J., Dillon, B., Evans, G., … & Son, T. G. (2011). The effects of intermittent or continuous energy restriction on weight loss and metabolic disease risk markers: a randomized trial in young overweight women. International journal of obesity, 35(5), 714-727.
    [6] Kacimi, S., Ref’at, A., Fararjeh, M. A., Bustanji, Y. K., Mohammad, M. K., & Salem, M. L. (2012). Intermittent fasting during Ramadan attenuates proinflammatory cytokines and immune cells in healthy subjects. Nutrition research, 32(12), 947-955.
    [7] Longo, V. D., & Mattson, M. P. (2014). Fasting: molecular mechanisms and clinical applications. Cell metabolism, 19(2), 181-192.
    [8] Mattson, M. P., Allison, D. B., Fontana, L., Harvie, M., Longo, V. D., Malaisse, W. J., … & Seyfried, T. N. (2014). Meal frequency and timing in health and disease. Proceedings of the National Academy of Sciences, 111(47), 16647-16653.
    [9] Bhutani, S., Klempel, M. C., Kroeger, C. M., Trepanowski, J. F., & Varady, K. A. (2013). Alternate day fasting and endurance exercise combine to reduce body weight and favorably alter plasma lipids in obese humans. Obesity, 21(7), 1370-1379.
    [10] Barnosky, A. R., Hoddy, K. K., Unterman, T. G., & Varady, K. A. (2014). Intermittent fasting vs daily calorie restriction for type 2 diabetes prevention: a review of human findings. Translational Research, 164(4), 302-311.
    [11] de Azevedo, F. R., Ikeoka, D., & Caramelli, B. (2013). Effects of intermittent fasting on metabolism in men. Revista da Associação Médica Brasileira (English Edition), 59(2), 167-173.
    [12] Brown, J. E., Mosley, M., & Aldred, S. (2013). Intermittent fasting: a dietary intervention for prevention of diabetes and cardiovascular disease?. The British Journal of Diabetes & Vascular Disease, 13(2), 68-72.
    [13] Tinsley, G. M., & La Bounty, P. M. (2015). Effects of intermittent fasting on body composition and clinical health markers in humans. Nutrition reviews, nuv041.
    [14] Teng, N. I. M. F., Shahar, S., Manaf, Z. A., Das, S. K., Taha, C. S. C., & Ngah, W. Z. W. (2011). Efficacy of fasting calorie restriction on quality of life among aging men. Physiology & behavior, 104(5), 1059-1064.
    [15] Johnstone, A. (2015). Fasting for weight loss: an effective strategy or latest dieting trend?. International Journal of Obesity, 39(5), 727.
    [16] Bhutani, S., Klempel, M. C., Kroeger, C. M., Trepanowski, J. F., & Varady, K. A. (2013). Alternate day fasting and endurance exercise combine to reduce body weight and favorably alter plasma lipids in obese humans. Obesity, 21(7), 1370-1379.
    [17] Barnosky, A. R., Hoddy, K. K., Unterman, T. G., & Varady, K. A. (2014). Intermittent fasting vs daily calorie restriction for type 2 diabetes prevention: a review of human findings. Translational Research, 164(4), 302-311.
    [18] Mattson, M. P., Allison, D. B., Fontana, L., Harvie, M., Longo, V. D., Malaisse, W. J., … & Seyfried, T. N. (2014). Meal frequency and timing in health and disease. Proceedings of the National Academy of Sciences, 111(47), 16647-16653.
    [19] Horne, B. D., May, H. T., Anderson, J. L., Kfoury, A. G., Bailey, B. M., McClure, B. S., … & Pearson, R. R. (2008). Usefulness of routine periodic fasting to lower risk of coronary artery disease in patients undergoing coronary angiography. The American journal of cardiology, 102(7), 814-819.
    [20] Horne, B. D., Muhlestein, J. B., & Anderson, J. L. (2015). Health effects of intermittent fasting: hormesis or harm? A systematic review. The American journal of clinical nutrition, 102(2), 464-470.
    [21] Aly, S. M. (2014). Role of Intermittent Fasting on Improving Health and Reducing Diseases. International journal of health sciences, 8(3).
    [22] Mattson, M. P., Longo, V. D., & Harvie, M. (2016). Impact of intermittent fasting on health and disease processes. Ageing Research Reviews.
    [23] Ebrahimi, S., Rahmani, F., Avan, A., Nematy, M., Parizadeh, S. M., Hasanian Mehr, S. M., & Parizadeh, S. M. R. (2016). Effects of Ramadan Fasting on the Regulation of Inflammation. Journal of Fasting and Health, 4(1), 32-37.
    [24] de Azevedo, F. R., Ikeoka, D., & Caramelli, B. (2013). Effects of intermittent fasting on metabolism in men. Revista da Associação Médica Brasileira (English Edition), 59(2), 167-173.
    [25] Brandhorst, S., Choi, I. Y., Wei, M., Cheng, C. W., Sedrakyan, S., Navarrete, G., … & Di Biase, S. (2015). A periodic diet that mimics fasting promotes multi-system regeneration, enhanced cognitive performance, and healthspan. Cell metabolism, 22(1), 86-99.
    [26] Kacimi, S., Ref’at, A., Fararjeh, M. A., Bustanji, Y. K., Mohammad, M. K., & Salem, M. L. (2012). Intermittent fasting during Ramadan attenuates proinflammatory cytokines and immune cells in healthy subjects. Nutrition research, 32(12), 947-955.
    [27] Harvie, M. N., Pegington, M., Mattson, M. P., Frystyk, J., Dillon, B., Evans, G., … & Son, T. G. (2011). The effects of intermittent or continuous energy restriction on weight loss and metabolic disease risk markers: a randomized trial in young overweight women. International journal of obesity, 35(5), 714-727.
    [28] Longo, V. D., & Mattson, M. P. (2014). Fasting: molecular mechanisms and clinical applications. Cell metabolism, 19(2), 181-192.
    [29] Brandhorst, S., Choi, I. Y., Wei, M., Cheng, C. W., Sedrakyan, S., Navarrete, G., … & Di Biase, S. (2015). A periodic diet that mimics fasting promotes multi-system regeneration, enhanced cognitive performance, and healthspan. Cell metabolism, 22(1), 86-99.
    [30] Goldhamer, A., Lisle, D., Parpia, B., Anderson, S. V., & Campbell, T. C. (2001). Medically supervised water-only fasting in the treatment of hypertension. Journal of manipulative and physiological therapeutics, 24(5), 335-339.
    [31] Goldhamer, A. C., Lisle, D. J., Sultana, P., Anderson, S. V., Parpia, B., Hughes, B., & Campbell, T. C. (2002). Medically supervised water-only fasting in the treatment of borderline hypertension. The Journal of Alternative & Complementary Medicine, 8(5), 643-650.
    [32] de Azevedo, F. R., Ikeoka, D., & Caramelli, B. (2013). Effects of intermittent fasting on metabolism in men. Revista da Associação Médica Brasileira (English Edition), 59(2), 167-173.
    [33] Harvie, M. N., Pegington, M., Mattson, M. P., Frystyk, J., Dillon, B., Evans, G., … & Son, T. G. (2011). The effects of intermittent or continuous energy restriction on weight loss and metabolic disease risk markers: a randomized trial in young overweight women. International journal of obesity, 35(5), 714-727.
    [34] Aksungar, F. B., Topkaya, A. E., & Akyildiz, M. (2007). Interleukin-6, C-reactive protein and biochemical parameters during prolonged intermittent fasting. Annals of Nutrition and Metabolism, 51(1), 88-95.
    [35] Brandhorst, S., Choi, I. Y., Wei, M., Cheng, C. W., Sedrakyan, S., Navarrete, G., … & Di Biase, S. (2015). A periodic diet that mimics fasting promotes multi-system regeneration, enhanced cognitive performance, and healthspan. Cell metabolism, 22(1), 86-99.
    [36] Aksungar, F. B., Topkaya, A. E., & Akyildiz, M. (2007). Interleukin-6, C-reactive protein and biochemical parameters during prolonged intermittent fasting. Annals of Nutrition and Metabolism, 51(1), 88-95.
    [37] Harvie, M. N., Pegington, M., Mattson, M. P., Frystyk, J., Dillon, B., Evans, G., … & Son, T. G. (2011). The effects of intermittent or continuous energy restriction on weight loss and metabolic disease risk markers: a randomized trial in young overweight women. International journal of obesity, 35(5), 714-727.
    [38] Bhutani, S., Klempel, M. C., Kroeger, C. M., Trepanowski, J. F., & Varady, K. A. (2013). Alternate day fasting and endurance exercise combine to reduce body weight and favorably alter plasma lipids in obese humans. Obesity, 21(7), 1370-1379.
    [39] de Azevedo, F. R., Ikeoka, D., & Caramelli, B. (2013). Effects of intermittent fasting on metabolism in men. Revista da Associação Médica Brasileira (English Edition), 59(2), 167-173.
    [40] Tinsley, G. M., & La Bounty, P. M. (2015). Effects of intermittent fasting on body composition and clinical health markers in humans. Nutrition reviews, nuv041.
    [41] Aksungar, F. B., Topkaya, A. E., & Akyildiz, M. (2007). Interleukin-6, C-reactive protein and biochemical parameters during prolonged intermittent fasting. Annals of Nutrition and Metabolism, 51(1), 88-95.
    [42] Bhutani, S., Klempel, M. C., Kroeger, C. M., Trepanowski, J. F., & Varady, K. A. (2013). Alternate day fasting and endurance exercise combine to reduce body weight and favorably alter plasma lipids in obese humans. Obesity, 21(7), 1370-1379.
    [43] Varady, K. A., & Hellerstein, M. K. (2007). Alternate-day fasting and chronic disease prevention: a review of human and animal trials. The American journal of clinical nutrition, 86(1), 7-13.
    [44] Mattson, M. P., Longo, V. D., & Harvie, M. (2016). Impact of intermittent fasting on health and disease processes. Ageing Research Reviews.
    [45] Ebrahimi, S., Rahmani, F., Avan, A., Nematy, M., Parizadeh, S. M., Hasanian Mehr, S. M., & Parizadeh, S. M. R. (2016). Effects of Ramadan Fasting on the Regulation of Inflammation. Journal of Fasting and Health, 4(1), 32-37.
    [46] Harvie, M. N., Pegington, M., Mattson, M. P., Frystyk, J., Dillon, B., Evans, G., … & Son, T. G. (2011). The effects of intermittent or continuous energy restriction on weight loss and metabolic disease risk markers: a randomized trial in young overweight women. International journal of obesity, 35(5), 714-727.
    [47] Mattson, M. P., Allison, D. B., Fontana, L., Harvie, M., Longo, V. D., Malaisse, W. J., … & Seyfried, T. N. (2014). Meal frequency and timing in health and disease. Proceedings of the National Academy of Sciences, 111(47), 16647-16653.
    [48] Halberg, N., Henriksen, M., Söderhamn, N., Stallknecht, B., Ploug, T., Schjerling, P., & Dela, F. (2005). Effect of intermittent fasting and refeeding on insulin action in healthy men. Journal of Applied Physiology, 99(6), 2128-2136.
    [49] Barnosky, A. R., Hoddy, K. K., Unterman, T. G., & Varady, K. A. (2014). Intermittent fasting vs daily calorie restriction for type 2 diabetes prevention: a review of human findings. Translational Research, 164(4), 302-311.
    [50] de Azevedo, F. R., Ikeoka, D., & Caramelli, B. (2013). Effects of intermittent fasting on metabolism in men. Revista da Associação Médica Brasileira (English Edition), 59(2), 167-173.
    [51] Brandhorst, S., Choi, I. Y., Wei, M., Cheng, C. W., Sedrakyan, S., Navarrete, G., … & Di Biase, S. (2015). A periodic diet that mimics fasting promotes multi-system regeneration, enhanced cognitive performance, and healthspan. Cell metabolism, 22(1), 86-99.
    [52] Horne, B. D., May, H. T., Anderson, J. L., Kfoury, A. G., Bailey, B. M., McClure, B. S., … & Pearson, R. R. (2008). Usefulness of routine periodic fasting to lower risk of coronary artery disease in patients undergoing coronary angiography. The American journal of cardiology, 102(7), 814-819.
    [53] Horne, B. D., Muhlestein, J. B., & Anderson, J. L. (2015). Health effects of intermittent fasting: hormesis or harm? A systematic review. The American journal of clinical nutrition, 102(2), 464-470.
    [54] Aly, S. M. (2014). Role of Intermittent Fasting on Improving Health and Reducing Diseases. International journal of health sciences, 8(3).
    [55] de Azevedo, F. R., Ikeoka, D., & Caramelli, B. (2013). Effects of intermittent fasting on metabolism in men. Revista da Associação Médica Brasileira (English Edition), 59(2), 167-173.
    [56] Brandhorst, S., Choi, I. Y., Wei, M., Cheng, C. W., Sedrakyan, S., Navarrete, G., … & Di Biase, S. (2015). A periodic diet that mimics fasting promotes multi-system regeneration, enhanced cognitive performance, and healthspan. Cell metabolism, 22(1), 86-99.
    [57] Longo, V. D., & Mattson, M. P. (2014). Fasting: molecular mechanisms and clinical applications. Cell metabolism, 19(2), 181-192.
    [58] Carter, S., Clifton, P. M., & Keogh, J. B. (2016). The effects of intermittent compared to continuous energy restriction on glycaemic control in type 2 diabetes; a pragmatic pilot trial. Diabetes research and clinical practice, 122, 106-112.
    [59] Brandhorst, S., Choi, I. Y., Wei, M., Cheng, C. W., Sedrakyan, S., Navarrete, G., … & Di Biase, S. (2015). A periodic diet that mimics fasting promotes multi-system regeneration, enhanced cognitive performance, and healthspan. Cell metabolism, 22(1), 86-99.
    [60] Longo, V. D., & Mattson, M. P. (2014). Fasting: molecular mechanisms and clinical applications. Cell metabolism, 19(2), 181-192.
    [61] Brandhorst, S., Choi, I. Y., Wei, M., Cheng, C. W., Sedrakyan, S., Navarrete, G., … & Di Biase, S. (2015). A periodic diet that mimics fasting promotes multi-system regeneration, enhanced cognitive performance, and healthspan. Cell metabolism, 22(1), 86-99.
    [62] Harvie, M. N., Pegington, M., Mattson, M. P., Frystyk, J., Dillon, B., Evans, G., … & Son, T. G. (2011). The effects of intermittent or continuous energy restriction on weight loss and metabolic disease risk markers: a randomized trial in young overweight women. International journal of obesity, 35(5), 714-727.
    [63] Lanzi, R., Luzi, L., Caumo, A., Andreotti, A. C., Manzoni, M. F., Malighetti, M. E., … & Pontiroli, A. E. (1999). Elevated insulin levels contribute to the reduced growth hormone (GH) response to GH-releasing hormone in obese subjects. Metabolism, 48(9), 1152-1156.
    [64] Horne, B. D., May, H. T., Anderson, J. L., Kfoury, A. G., Bailey, B. M., McClure, B. S., … & Pearson, R. R. (2008). Usefulness of routine periodic fasting to lower risk of coronary artery disease in patients undergoing coronary angiography. The American journal of cardiology, 102(7), 814-819.
    [65] Ebrahimi, S., Rahmani, F., Avan, A., Nematy, M., Parizadeh, S. M., Hasanian Mehr, S. M., & Parizadeh, S. M. R. (2016). Effects of Ramadan Fasting on the Regulation of Inflammation. Journal of Fasting and Health, 4(1), 32-37.
    [66] Longo, V. D., & Mattson, M. P. (2014). Fasting: molecular mechanisms and clinical applications. Cell metabolism, 19(2), 181-192.
    [67] Ebrahimi, S., Rahmani, F., Avan, A., Nematy, M., Parizadeh, S. M., Hasanian Mehr, S. M., & Parizadeh, S. M. R. (2016). Effects of Ramadan Fasting on the Regulation of Inflammation. Journal of Fasting and Health, 4(1), 32-37.
    [68] Johnson, J. B., Summer, W., Cutler, R. G., Martin, B., Hyun, D. H., Dixit, V. D., … & Carlson, O. (2007). Alternate day calorie restriction improves clinical findings and reduces markers of oxidative stress and inflammation in overweight adults with moderate asthma. Free Radical Biology and Medicine, 42(5), 665-674.
    [69] Kacimi, S., Ref’at, A., Fararjeh, M. A., Bustanji, Y. K., Mohammad, M. K., & Salem, M. L. (2012). Intermittent fasting during Ramadan attenuates proinflammatory cytokines and immune cells in healthy subjects. Nutrition research, 32(12), 947-955.
    [70] Mattson, M. P., Allison, D. B., Fontana, L., Harvie, M., Longo, V. D., Malaisse, W. J., … & Seyfried, T. N. (2014). Meal frequency and timing in health and disease. Proceedings of the National Academy of Sciences, 111(47), 16647-16653.
    [71] Kacimi, S., Ref’at, A., Fararjeh, M. A., Bustanji, Y. K., Mohammad, M. K., & Salem, M. L. (2012). Intermittent fasting during Ramadan attenuates proinflammatory cytokines and immune cells in healthy subjects. Nutrition research, 32(12), 947-955.
    [72] de Azevedo, F. R., Ikeoka, D., & Caramelli, B. (2013). Effects of intermittent fasting on metabolism in men. Revista da Associação Médica Brasileira (English Edition), 59(2), 167-173.
    [73] Mattson, M. P., Allison, D. B., Fontana, L., Harvie, M., Longo, V. D., Malaisse, W. J., … & Seyfried, T. N. (2014). Meal frequency and timing in health and disease. Proceedings of the National Academy of Sciences, 111(47), 16647-16653.
    [74] Kacimi, S., Ref’at, A., Fararjeh, M. A., Bustanji, Y. K., Mohammad, M. K., & Salem, M. L. (2012). Intermittent fasting during Ramadan attenuates proinflammatory cytokines and immune cells in healthy subjects. Nutrition research, 32(12), 947-955.
    [75] de Azevedo, F. R., Ikeoka, D., & Caramelli, B. (2013). Effects of intermittent fasting on metabolism in men. Revista da Associação Médica Brasileira (English Edition), 59(2), 167-173.
    [76] Johnson, J. B., Summer, W., Cutler, R. G., Martin, B., Hyun, D. H., Dixit, V. D., … & Carlson, O. (2007). Alternate day calorie restriction improves clinical findings and reduces markers of oxidative stress and inflammation in overweight adults with moderate asthma. Free Radical Biology and Medicine, 42(5), 665-674.
    [77] Harvie, M. N., Pegington, M., Mattson, M. P., Frystyk, J., Dillon, B., Evans, G., … & Son, T. G. (2011). The effects of intermittent or continuous energy restriction on weight loss and metabolic disease risk markers: a randomized trial in young overweight women. International journal of obesity, 35(5), 714-727.
    [78] de Azevedo, F. R., Ikeoka, D., & Caramelli, B. (2013). Effects of intermittent fasting on metabolism in men. Revista da Associação Médica Brasileira (English Edition), 59(2), 167-173.
    [79] Longo, V. D., & Mattson, M. P. (2014). Fasting: molecular mechanisms and clinical applications. Cell metabolism, 19(2), 181-192.
    [80] Mattson, M. P., Allison, D. B., Fontana, L., Harvie, M., Longo, V. D., Malaisse, W. J., … & Seyfried, T. N. (2014). Meal frequency and timing in health and disease. Proceedings of the National Academy of Sciences, 111(47), 16647-16653.
    [81] Müller, H., de Toledo, F. W., & Resch, K. L. (2001). Fasting followed by vegetarian diet in patients with rheumatoid arthritis: a systematic review. Scandinavian journal of rheumatology, 30(1), 1-10.
    [82] Johnson, J. B., Summer, W., Cutler, R. G., Martin, B., Hyun, D. H., Dixit, V. D., … & Carlson, O. (2007). Alternate day calorie restriction improves clinical findings and reduces markers of oxidative stress and inflammation in overweight adults with moderate asthma. Free Radical Biology and Medicine, 42(5), 665-674.
    [83] Longo, V. D., & Mattson, M. P. (2014). Fasting: molecular mechanisms and clinical applications. Cell metabolism, 19(2), 181-192.
    [84] Johnson, J. B., Summer, W., Cutler, R. G., Martin, B., Hyun, D. H., Dixit, V. D., … & Carlson, O. (2007). Alternate day calorie restriction improves clinical findings and reduces markers of oxidative stress and inflammation in overweight adults with moderate asthma. Free Radical Biology and Medicine, 42(5), 665-674.
    [85] Longo, V. D., & Mattson, M. P. (2014). Fasting: molecular mechanisms and clinical applications. Cell metabolism, 19(2), 181-192.
    [86] Mattson, M. P., Allison, D. B., Fontana, L., Harvie, M., Longo, V. D., Malaisse, W. J., … & Seyfried, T. N. (2014). Meal frequency and timing in health and disease. Proceedings of the National Academy of Sciences, 111(47), 16647-16653.
    [87] de Azevedo, F. R., Ikeoka, D., & Caramelli, B. (2013). Effects of intermittent fasting on metabolism in men. Revista da Associação Médica Brasileira (English Edition), 59(2), 167-173.
    [88] Harvie, M. N., Pegington, M., Mattson, M. P., Frystyk, J., Dillon, B., Evans, G., … & Son, T. G. (2011). The effects of intermittent or continuous energy restriction on weight loss and metabolic disease risk markers: a randomized trial in young overweight women. International journal of obesity, 35(5), 714-727.
    [89] Johnson, J. B., Summer, W., Cutler, R. G., Martin, B., Hyun, D. H., Dixit, V. D., … & Carlson, O. (2007). Alternate day calorie restriction improves clinical findings and reduces markers of oxidative stress and inflammation in overweight adults with moderate asthma. Free Radical Biology and Medicine, 42(5), 665-674.
    [90] Longo, V. D., & Mattson, M. P. (2014). Fasting: molecular mechanisms and clinical applications. Cell metabolism, 19(2), 181-192.
    [91] Mattson, M. P., Allison, D. B., Fontana, L., Harvie, M., Longo, V. D., Malaisse, W. J., … & Seyfried, T. N. (2014). Meal frequency and timing in health and disease. Proceedings of the National Academy of Sciences, 111(47), 16647-16653.
    [92] Teng, N. I. M. F., Shahar, S., Manaf, Z. A., Das, S. K., Taha, C. S. C., & Ngah, W. Z. W. (2011). Efficacy of fasting calorie restriction on quality of life among aging men. Physiology & behavior, 104(5), 1059-1064.
    [93] Mattson, M. P., Allison, D. B., Fontana, L., Harvie, M., Longo, V. D., Malaisse, W. J., … & Seyfried, T. N. (2014). Meal frequency and timing in health and disease. Proceedings of the National Academy of Sciences, 111(47), 16647-16653.
    [94] Longo, V. D., & Mattson, M. P. (2014). Fasting: molecular mechanisms and clinical applications. Cell metabolism, 19(2), 181-192.
    [95] Tinsley, G. M., Forsse, J. S., Butler, N. K., Paoli, A., Bane, A. A., La Bounty, P. M., … & Grandjean, P. W. (2017). Time-restricted feeding in young men performing resistance training: A randomized controlled trial. European journal of sport science, 17(2), 200-207.
    [96] Longo, V. D., & Mattson, M. P. (2014). Fasting: molecular mechanisms and clinical applications. Cell metabolism, 19(2), 181-192.
    [97] Reiter, J., Wexler, I. D., Shehadeh, N., Tzur, A., & Zangen, D. (2007). Type 1 diabetes and prolonged fasting. Diabetic medicine, 24(4), 436-439.
    [98] Mattson, M. P., Allison, D. B., Fontana, L., Harvie, M., Longo, V. D., Malaisse, W. J., … & Seyfried, T. N. (2014). Meal frequency and timing in health and disease. Proceedings of the National Academy of Sciences, 111(47), 16647-16653.
    [99] Halberg, N., Henriksen, M., Söderhamn, N., Stallknecht, B., Ploug, T., Schjerling, P., & Dela, F. (2005). Effect of intermittent fasting and refeeding on insulin action in healthy men. Journal of Applied Physiology, 99(6), 2128-2136.
    [100] Longo, V. D., & Mattson, M. P. (2014). Fasting: molecular mechanisms and clinical applications. Cell metabolism, 19(2), 181-192.
    [101] Longo, V. D., & Mattson, M. P. (2014). Fasting: molecular mechanisms and clinical applications. Cell metabolism, 19(2), 181-192.
    [102] Halberg, N., Henriksen, M., Söderhamn, N., Stallknecht, B., Ploug, T., Schjerling, P., & Dela, F. (2005). Effect of intermittent fasting and refeeding on insulin action in healthy men. Journal of Applied Physiology, 99(6), 2128-2136.
    [103] Brown, A. W., Brown, M. M. B., & Allison, D. B. (2013). Belief beyond the evidence: using the proposed effect of breakfast on obesity to show 2 practices that distort scientific evidence. The American journal of clinical nutrition, 98(5), 1298-1308.
    [104] Zauner, C., Schneeweiss, B., Kranz, A., Madl, C., Ratheiser, K., Kramer, L., … & Lenz, K. (2000). Resting energy expenditure in short-term starvation is increased as a result of an increase in serum norepinephrine. The American journal of clinical nutrition, 71(6), 1511-1515.
    [105] Webber, J., & Macdonald, I. A. (1994). The cardiovascular, metabolic and hormonal changes accompanying acute starvation in men and women. British journal of nutrition, 71(3), 437-447.
    [106] Mattson, M. P., Allison, D. B., Fontana, L., Harvie, M., Longo, V. D., Malaisse, W. J., … & Seyfried, T. N. (2014). Meal frequency and timing in health and disease. Proceedings of the National Academy of Sciences, 111(47), 16647-16653.
    [107] Leidy, H. J., Armstrong, C. L., Tang, M., Mattes, R. D., & Campbell, W. W. (2010). The influence of higher protein intake and greater eating frequency on appetite control in overweight and obese men. Obesity, 18(9), 1725-1732.
    [108] Knuth, N. D., Johannsen, D. L., Tamboli, R. A., Marks?Shulman, P. A., Huizenga, R., Chen, K. Y., … & Hall, K. D. (2014). Metabolic adaptation following massive weight loss is related to the degree of energy imbalance and changes in circulating leptin. Obesity, 22(12), 2563-2569.
    [109] Bhutani, S., Klempel, M. C., Berger, R. A., & Varady, K. A. (2010). Improvements in coronary heart disease risk indicators by alternate?day fasting involve adipose tissue modulations. Obesity, 18(11), 2152-2159.
    [110] Moro, T., Tinsley, G., Bianco, A., Marcolin, G., Pacelli, Q. F., Battaglia, G., … & Paoli, A. (2016). Effects of eight weeks of time-restricted feeding (16/8) on basal metabolism, maximal strength, body composition, inflammation, and cardiovascular risk factors in resistance-trained males. Journal of translational medicine, 14(1), 290.
    [111] Tinsley, G. M., Forsse, J. S., Butler, N. K., Paoli, A., Bane, A. A., La Bounty, P. M., … & Grandjean, P. W. (2017). Time-restricted feeding in young men performing resistance training: A randomized controlled trial. European journal of sport science, 17(2), 200-207.
    [112] Remko Kuipers: http://remkokuipers.com/intermittent-fasten-intermittant-fasting/
    [113] Raza, S. A., Ishtiaq, O., Unnikrishnan, A. G., Khan, A. A., Ahmad, J., Ganie, M. A., … & Pathan, M. F. (2012). Thyroid diseases and Ramadan. Indian journal of endocrinology and metabolism, 16(4), 522.
    [114] Azizi, F. (2015). Islamic fasting and thyroid hormones. International journal of endocrinology and metabolism, 13(2).
    [115] Longo, V. D., & Mattson, M. P. (2014). Fasting: molecular mechanisms and clinical applications. Cell metabolism, 19(2), 181-192.

    Aanbevolen boeken

    Gerelateerde blogs

    Wat te doen bij chronische stress? (10 effectieve tips)

    Lees verder

    Verbeter je stressbestendigheid met deze gouden tip

    Lees verder

    Reacties op deze blog

    24 reacties
    • Avatar for Anna
      Anna Geplaatst op 07 aug 2018

      Dank voor je artikel. Jammer dat er maar zo weinig over geschreven wordt in NL. Ik doe OMAD (one meal a day) nu 1 maand en voel me er fantastisch bij. Het is echter geen dieet maar een levendsstijl.

      • Avatar for Ruud Rotteveel, MSc
        Ruud Rotteveel, MSc Geplaatst op 07 aug 2018

        Bedankt voor het delen van jouw ervaring met vasten, Anna. Er is inderdaad nog vrij weinig Nederlandstalige info over te vinden. Helaas, want vasten is een van de meest effectieve maatregelen voor het verbeteren van de gezondheid. De mens is beter beschermd tegen schaarste dan tegen overvloed aan voedsel en drinken. Veel mensen eten tegenwoordig te veel en te vaak. Uiteindelijk leidt dat tot gezondheidsproblemen. Welke gezondheidsvoordelen merk jij, nu je een keer per dag eet?

    • Avatar for Kim
      Kim Geplaatst op 03 jan 2019

      Beste Ruud,
      Ik begrijp dat als ik hiermee ga beginnen ik kan beginnen met het ontbijt uitstellen en na het avondeten niets meer eten. Nu werk ik onregelmatig (ziekenhuis) en sport ik veel. (CrossFit). Ik eet 5 dagen in de week via een box van hellofresh, dat is erg gevarieerd en niet hele weldadige hoeveelheden. Als lunch vaak brood of salade of soep. Hoef ik als ik TRF doe verder echt geen dieet aanpassingen te doen? Ik hoor het graag.
      Groet Kim

      • Avatar for Ruud Rotteveel
        Ruud Rotteveel Geplaatst op 04 jan 2019

        Hoi Kim,

        Bij TRF eet je in principe alles wat je normaal eet, maar dan binnen een kader van een aantal uur. Een groot voordeel hiervan is dat het spijsverteringskanaal meer rust krijgt (in de uren dat je vast). Of je nog iets moet aanpassen aan je voedingspatroon hangt van je doel af. In mijn praktijk adviseer ik mensen om oervoeding te eten, aangezien de mens gedurende de evolutie hierop is aangepast. In de praktijk behalen patiënten hier mooie resultaten mee in de zin van meer energie en vermindering van klachten. Voor meer info zie mijn artikel over oervoeding: https://www.revolutionairgezond.nl/leefstijl/oervoeding-voeding-best-genen-past/

    • Avatar for Ros
      Ros Geplaatst op 21 mrt 2019

      Ik doe nu bijna een maand intermetent fasting de eerste week2kg afgevallen maar nu niet meer das jammer ik ben 56 jaar oud geen last van de overgang
      Maar mijn vraag is WAT DOE IK FOUT!!!.
      Ik doe de 8/ 16 methode.

      • Avatar for Ruud Rotteveel
        Ruud Rotteveel Geplaatst op 21 mrt 2019

        Mogelijk krijg je toch nog teveel kcal binnen. Of misschien is je energieverbruik laag door een trage schildklier (tekort fT3 of een fT3/rT3 ratio <20).

      • Avatar for Greetje P.B.
        Greetje P.B. Geplaatst op 22 mrt 2019

        Zo ook ik Ros,ik val ook geen gram af.zou graag 5 kilo kwijt willen. Ook ik ben 57 jaar oud,gemiddelde kalorieen op dag zijn 600. Ik leef al een jaar of 10 op 600 kalorieen.
        Weeg 64 kilo en 1.65 lang.
        Ben meer als 1 maand bezig iedere dag om 12 uur eten tot 17.30 uur.
        Doe alles op de fiets rijd gem 2000 kilometer per jaar,1 x pw badminton 2 uren en ik loop iedere dag 5 km.
        Dus beweging genoeg.maar afvallen niet. Voel me fit en gezond en daar gaat het om.maar die 5 kilo eraf zou nog ff mooi zijn meegenomen maar helaas.

    • Avatar for rita
      rita Geplaatst op 18 jun 2018

      ik wil starten met IF maar weet nog niet precies hoe ik calorien moet tellen

      • Avatar for Ruud Rotteveel, MSc
        Ruud Rotteveel, MSc Geplaatst op 18 jun 2018

        Rita, als je met intermittent fasting wilt beginnen is de makkelijkste stap om je ontbijt over te slaan. Eet ‘s avonds na de avondmaaltijd niets meer en eet je eerste maaltijd de volgende ochtend rond 10.00-12.00 uur.

    • Avatar for Greetje
      Greetje Geplaatst op 07 feb 2019

      Graag zou ik dit willen proberen.
      Ik eet om 17.00 uur mijn laaste maaltijd,dus zou ik om +-10 volgende morgen mijn 1st maaltijd kunnen nemen mits ik trek heb?
      Men mag thee ,zwarte koffie en water drinken zoveel je wilt.
      Nu drink ik altijd water met gember ,peterselie en 1 hele citroen zonder schil.
      Dit drink ik iedere morgen.nu begreep ik dus dat dit laaste mijn vetverbranding in de weg staat? Is dat waar omdat citroen en peterselie calorieen bevaten.
      Alvast bedankt

      • Avatar for Ruud Rotteveel
        Ruud Rotteveel Geplaatst op 10 feb 2019

        Greetje, in citroen zitten een paar calorieën. Neem deze liever in de periode dat je niet vast (dus bijvoorbeeld ene half uurtje voor je ontbijt/lunch of ergens tussen je maaltijden). Als je gember en peterselie alleen in het water laat trekken, dan is dat geen probleem.

        • Avatar for Greetje
          Greetje Geplaatst op 11 feb 2019

          Bedankt Ruud voor jou snelle antwoord.
          Je hebt mij hier enorm mee geholpen.
          Vanaf nu neem ik het als laaste in voordat ik begin met vasten.
          Mijn dank is zeer groot.
          Voor iedereen die nog twijfeld, begin er gewoon mee als je een dag vrij bent.

    • Avatar for Dieke
      Dieke Geplaatst op 08 mrt 2019

      Heeft dit geen gevolgen voor de schildklier, deze werkt bij mij te traag nl.

      • Avatar for Ruud Rotteveel
        Ruud Rotteveel Geplaatst op 09 mrt 2019

        Dat zou kunnen als je een trage schildklier hebt. Dat zal voor iedereen anders zijn.

        • Avatar for Karin
          Karin Geplaatst op 19 aug 2019

          Ik ben IF gaan doen met Hashimoto, fybromyalgie, CVS etc. En ook Ketogeen gaan eten tijdens IF. Mijn schildklierwaarden en Leverwaarden zijn extreem verbeterd. Ik had een non-alcoholische vervette lever door medicatie van oa Strumazol. Ik val/ viel hier 2 tot 3 ons pd mee af. Wel een half uur wandelen / of bewegen na het eten.

        • Avatar for Ruud Rotteveel
          Ruud Rotteveel Geplaatst op 20 aug 2019

          Leuk om te lezen. Bedankt voor het delen van jouw ervaring, Karin.

        • Avatar for Don
          Don Geplaatst op 29 sep 2020

          Beste,
          Ik doe keto en omad sinds een half jaar!
          Over het algemeen ervaar ik
          Een heel positieve verandering!( en eet zo gezond mogelijk, met de nodige vit-min & electrol
          Als ik een nadeel mag noemen… is het soms alsof ik op eieren loop! Dus minder energie in de benen!Bij lopen! (Ik doe ook krachttraining)
          Wat kan ik hieraan doen om dit te verhelpen?

    • Avatar for Guido
      Guido Geplaatst op 29 mei 2019

      Eens met de strekking van van dit artikel. Alleen als je wat dieper in de materie duikt en in de werking van het menselijk lichaam, is het een misvatting dat drinken van koffie of thee zelfs zonder suiker is toegestaan. Het gaat in de kern om de activeringsduur van enzymen en de nieren. Dit is ook het geval bij een simpel bakje koffie of thee zonder suiker.

      • Avatar for Ruud Rotteveel
        Ruud Rotteveel Geplaatst op 31 mei 2019

        Interessant, Guido, dat wist ik nog niet. Ik weet wel dat ‘droogvasten’ (niets drinken voor een bepaalde tijd) ook positieve effecten heeft.

    • Avatar for Marlous
      Marlous Geplaatst op 13 okt 2019

      Dag! Is het de bedoeling dat je IF structureel blijft doen. Dus elke dag, de rest van je leven. Of heb je periodes dat je 16 uur vast en periodes niet?

      Hoor het graag.

      • Avatar for Ruud Rotteveel
        Ruud Rotteveel Geplaatst op 13 okt 2019

        Je kunt het afwisselen. Sommige periodes wel en sommige niet. De ene dag 13 uur en de andere dag 18 uur etc. Zo word je optimaal flexibel.

    • Avatar for Caroline
      Caroline Geplaatst op 10 jan 2021

      Beste,
      Ik zou graag vasten volgens het 6:1 principe, dus 1 volledige dag van 24u per week. Hierbij zou je max 500 calorieën mogen gebruiken op je vastendag. Ik vind het echter makkelijker niét te eten dan een beetje. Dus ik zou graag 24u werkelijk niéts eten. Is dat even gezond? Ik zou willen vasten als levensstijl, owv de gezondheidsvoordelen, niet om af te vallen.
      Alvast bedankt voor het advies.
      Caroline

    • Avatar for Necla
      Necla Geplaatst op 12 aug 2021

      Hoi Ruud! Ik ben met het idee aan het spelen om ook te beginnen met intermitting fasting op aanraden van vrienden en kwam zo op jouw website terecht. Bedankt voor dit artikel, het is allemaal erg duidelijk uitgelegd. Nu wilde ik weten of ik tijdens het vasten gewoon door kan gaan met het slikken van mijn multi vitamine en daarnaast gooi ik in de ochtend een lepel van dit product https://www.flinndal.nl/multivitaminen/multi-puur-natuur in een glas water. Zo begin ik mijn dag altijd wel goed. Wat vind jij van deze, zou dit mijn vasten verbreken?

      • Avatar for Ruud Rotteveel MSc.
        Ruud Rotteveel MSc. Geplaatst op 12 aug 2021

        Necla, supplementen hebben niet/nauwelijks invloed op de insulinespiegel, dus kun je prima nemen tijdens het vasten. Veel gezondheidsvoordelen van vasten komen namelijk door het laag houden van het insulinegehalte.

    Plaats een reactie op deze blog

    Reageer

    Gerelateerd

    Wat te doen bij chronische stress? (10 effectieve tips)

    Lees verder

    Verbeter je stressbestendigheid met deze gouden tip

    Lees verder

    Categorieën