Trage schildklier (hypothyreoïdie)

Hoe vaak komt een trage schildklier voor?

In 2014 hadden naar schatting 403.200 Nederlanders een trage schildklier. Het werkelijke aantal zou hoger kunnen liggen, aangezien niet iedereen met een trage schildklier gediagnosticeerd is. Een trage schildklier komt vijf keer vaker voor bij vrouwen dan bij mannen en de kans erop stijgt naarmate de leeftijd toeneemt.[1]

Oorzaken van een trage schildklier

Hypothyreoïdie heeft verschillende oorzaken.

Ziekte van Hashimoto

In ruim 90 procent van de gevallen is de ziekte van Hashimoto de oorzaak. Dit is een auto-immuunziekte van de schildklier.[2]

Bevalling

Hypothyreoïdie na een bevalling optreden. Dit wordt post-partumthyreoïditis genoemd. Indien een vrouw binnen één jaar hypothyreoïdie ontwikkelt gaat het vaak om post-partumthyreoïditis.[2]

Iatrogene hypothyreoïdie

Wanneer hypothyreoïdie het gevolg is van een schildklieroperatie, bestraling van de hals of het gebruik van medicatie (Lithium of Amiodaron), wordt het iatrogene hypothyreoïdie genoemd.[2]

Stille of pijnloze lymfocytaire thyreoïditis

Een stille of pijnloze lymfocytaire thyreoïditis lijkt op de ziekte van Hashimoto, maar heeft enkele verschillen. Zo gaat een stille of pijnloze lymfocytaire thyreoïditis vaak onopgemerkt voorbij, omdat de klachten en afwijkingen van de bloedwaarden minder ernstig zijn. Het herstelt vaak vanzelf, terwijl dit bij Hashimoto niet het geval is.[2]

Nonthyroidal Ilness Syndrome (NTIS)

Een apart geval is het nonthyroidal illness syndrome (NTIS). Dit staat ook wel bekend onder de termen euthyroid sick syndrome (ESS) en low T3 syndrome. NTIS kan door ontsteking worden veroorzaakt en is vaak aanwezig bij ernstig zieke mensen.

Overige oorzaken

Naast bovenstaande oorzaken kan een trage schildklier ook worden veroorzaakt door:

• aangeboren hypothyreoïdie[3]
• een tekort aan jodium, aangezien jodium de bouwsteen van het schildklierhormoon is[3]
• een overschot aan jodium (Wolff-Chaikoff effect)
• het syndroom van Down of Turner[3]

Symptomen van een trage schildklier

Bij een trage schildklier is er een tekort aan schildklierhormoon. Schildklierhormonen beïnvloeden elke lichaamscel en daarom kan een tekort aan schildklierhormoon tot uiteenlopende symptomen leiden. Als ezelsbruggetje kun je volgens de Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) denken aan de ‘vijf H’s’:

• Habitus: traagheid, gewichtstoename en vermoeidheid
• Huid: droge huid, koude huid, bleke huid, vochtophoping in het gezicht, pasteuze huid
• Hoofd: opgeblazen gezicht, opgezette oogleden, haaruitval
• Hals: struma/krop (vergroting van de schildklier) en veranderingen van de stem
• Hart: te lage hartslag (minder 50 slagen per minuut)

Naast deze kenmerken ervaren patiënten volgens patiëntenvereniging Schildklier Organisatie Nederland (SON) ook:

• Een hoge en lage bloeddruk
• Psychische klachten: nervositeit, depressiviteit, angst, paniek en apathie (gebrek aan emotie, motivatie of enthousiasme)
• raagheid in denken, handelen en spreken
• Geheugenverlies en concentratieproblemen
• Gewrichts- en spierklachten: gewrichtspijn, spierzwakte, spierpijn en spierstijfheid
• Carpaletunnelsyndroom, knipmesvinger, tintelingen in de handen
• Hartproblemen
• Zwakke, breekbare nagels
• Kortademigheid/oppervlakkige ademhaling en benauwdheid
• Gehoorverlies
• Verminderd libido
• Oogklachten (exoftalmie)

Bloedonderzoek bij een trage schildklier

Volgens het NHG-standaard schildklieraandoeningen voldoet het meten van TSH en vrij T4 (fT4) voor het stellen van de diagnose hypothyreoïdie.

Verder worden de antistoffen anti-TPO en anti-Tg soms gemeten om te achterhalen of de hypothyreoïdie door de auto-immuunziekte Hashimoto wordt veroorzaakt. Niet iedereen is het eens over de toegevoegde waarde van deze bloedwaarden. Volgens het NHG-standaard schildklieraandoeningen hebben de antistoffen onvoldoende vermogen om onderscheid te kunnen maken tussen de verschillende typen hypothyreoïdie. Goed om te weten: Niet iedereen met de ziekte van Hashimoto produceert de schildklierantistoffen anti-TPO en/of anti-Tg. Lees hier meer over de diagnostiek van Hashimoto.

Hieronder vind je het ‘Stroomschema Diagnostiek bij het vermoeden van een schildklierfunctiestoornis’ van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG).[2]

Reguliere behandeling van een trage schildklier

Bij een trage schildklier wordt schildklierhormoon (levothyroxine, T4) voorgeschreven om het tekort aan schildklierhormoon aan te vullen. Soms wordt een proefbehandeling met het schildklierhormoon T3 (Cytomel) gestart als een schildklierpatiënt klachten blijft houden ondanks normale TSH en FT4 waarden, maar er is nog geen goed wetenschappelijk bewijs dat dit effectief is.

De rol van voeding en leefstijl

Voeding en leefstijl hebben een enorme impact op je gezondheid en energieniveau. Een gezond voedingspatroon en een gezonde leefstijl zorgen meestal voor het verminderen van restklachten bij een trage schildklier en Hashimoto – de klachten die aanwezig blijven ondanks schildkliermedicatie en normale schildklierwaarden in het bloed. Denk hierbij aan voldoende beweging, ontspanning, een goede nachtrust, consistente slaap-en waaktijden en het eten van gezonde voeding.  Klik hier om meer te lezen over de invloed van voeding en leefstijl bij de schildklierziekte Hashimoto.

Klik hier om de bronnen te zien

[1] https://www.schildklier.nl/nieuws/28-weekvandeschildklier/110-hoeveel
[2] https://www.nhg.org/standaarden/volledig/nhg-standaard-schildklieraandoeningen
[3] https://www.radboudumc.nl/patientenzorg/aandoeningen/hypothyreoidie/wat-is-hypothyreoidie
[4] Kheradpisheh, Z., Mirzaei, M., Mahvi, A. H., Mokhtari, M., Azizi, R., Fallahzadeh, H., & Ehrampoush, M. H. (2018). Impact of Drinking Water Fluoride on Human Thyroid Hormones: A Case-Control Study. Scientific reports, 8(1), 2674.
[5] Singh, N., Verma, K. G., Verma, P., Sidhu, G. K., & Sachdeva, S. (2014). A comparative study of fluoride ingestion levels, serum thyroid hormone & TSH level derangements, dental fluorosis status among school children from endemic and non-endemic fluorosis areas. Springerplus, 3(1), 7.
[6] Peckham, S., Lowery, D., & Spencer, S. (2015). Are fluoride levels in drinking water associated with hypothyroidism prevalence in England? A large observational study of GP practice data and fluoride levels in drinking water. J Epidemiol Community Health, 69(7), 619-624.